Okulary z czerwonymi szkłami to okulary na wieczór, które zatrzymują światło niebieskie oraz dużą część światła zielonego. Ograniczają w ten sposób sygnał świetlny, który po zmroku zakłóca produkcję melatoniny, czyli hormonu przygotowującego organizm do snu. Zakłada się je na 2–3 godziny przed snem, gdy w domu świecą ekrany i lampy LED. Czerwone szkła zwykle filtrują mocniej niż pomarańczowe, ale też wyraźniej zmieniają odbiór kolorów.
Spis treści
- Czym są okulary z czerwonymi szkłami?
- Dlaczego wieczorne światło zakłóca sen?
- Jak działa czerwona soczewka?
- Czy czerwone szkła blokują więcej niż pomarańczowe?
- Co mówią badania o okularach na wieczór?
- Kiedy zakładać czerwone okulary, aby wspierać lepszy sen?
- O czym pamiętać w okularach z czerwonymi soczewkami?
- Czym różnią się czerwone okulary przeciwsłoneczne od okularów z filtrem?
- Czerwony kolor szkieł i oprawek jako akcent stylizacji
- Jak wybrać okulary z czerwonymi szkłami?
- Milan Night, czyli czerwone szkła w ofercie EyeDefender
- FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym są okulary z czerwonymi szkłami?
To okulary, w których soczewka ma intensywnie czerwony odcień i działa jak filtr optyczny. Przepuszcza głównie najdłuższe fale światła widzialnego, czyli zakres czerwieni, a zatrzymuje fale krótsze. Do oka dociera więc bardzo mało światła niebieskiego i niewiele światła zielonego.
Okulary z czerwonymi soczewkami nie są okularami przeciwsłonecznymi, a w wersji podstawowej nie korygują wzroku. Mają pomóc wyciszyć się wieczorem, w godzinach, gdy wokół nas wciąż świecą telefony, telewizory i domowe oświetlenie.
Dlaczego wieczorne światło zakłóca sen?
W siatkówce znajdują się komórki zwojowe zawierające melanopsynę. Ich głównym zadaniem nie jest tworzenie obrazu, tylko przekazywanie do zegara biologicznego w mózgu informacji o tym, czy wokół jest jasno. Od tego sygnału zależy między innymi pora, o której organizm zaczyna wydzielać melatoninę.
Układ ten najsilniej reaguje na krótkie fale. Zespół George’a Brainarda wykazał, że światło najmocniej hamuje wydzielanie melatoniny w zakresie około 446–477 nm, czyli w paśmie niebieskim (The Journal of Neuroscience, 2001).
Znaczenie ma nie tylko ekran telefonu. W badaniu zespołu Joshuy Gooleya zwykłe światło pokojowe o natężeniu poniżej 200 luksów, obecne przez 8 godzin przed snem, w porównaniu z bardzo przyciemnionym światłem opóźniało początek wydzielania melatoniny u 99% badanych i skracało czas jej wydzielania o około 90 minut (The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2011). Wieczorne światło działa więc na organizm podobnie jak przedłużony dzień. Może przesuwać rytm okołodobowy na później i utrudniać zasypianie o stałej porze.
Jak działa czerwona soczewka?
Barwny filtr przepuszcza głównie światło w kolorze, który widzimy przez szkło, a pochłania pozostałe pasma. Czerwona soczewka przepuszcza przede wszystkim fale z zakresu czerwieni. Odcina tym samym niebieską część widma oraz dużą część pasma zielonego i żółtego.
Ma to znaczenie, ponieważ czułość melanopsyny nie kończy się na świetle niebieskim. Według standardu CIE S 026, który opisuje wpływ światła na układ okołodobowy, szczyt czułości melanopowej przypada na około 490 nm, czyli na granicy błękitu i zieleni, a zakres reakcji obejmuje także krótszą część pasma zielonego.
Światło niebieskie w zakresie 400–500 nm stanowi główną część tak zwanego promieniowania HEV, czyli światła widzialnego o wysokiej energii, które zwykle definiuje się jako pasmo 380–500 nm. Skuteczność konkretnych szkieł w tym paśmie najlepiej oceniać na podstawie deklaracji producenta i wykresu transmisji. Czerwony filtr dodatkowo ogranicza przepuszczalność w zakresie światła zielonego, na który zegar biologiczny wciąż reaguje.
Czy czerwone szkła blokują więcej niż pomarańczowe?
Zwykle tak. Szkła pomarańczowe, nazywane też bursztynowymi, zatrzymują światło niebieskie i dużą część zielonego. Czerwone szkła przesuwają granicę filtracji jeszcze dalej, w stronę dłuższych fal, więc zatrzymują także pozostałą część zieleni. Dokładny zakres zależy jednak od konkretnego modelu, dlatego warto porównywać wykresy transmisji, a nie sam kolor szkła.
| Cecha | Szkła pomarańczowe | Szkła czerwone |
|---|---|---|
| Światło niebieskie | zatrzymywane | zatrzymywane |
| Światło zielone | w dużej części zatrzymywane | zatrzymywane niemal w całości |
| Odbiór kolorów | ciepły, ale czytelny | niemal jednobarwny |
| Kiedy sprawdzają się najlepiej | wieczór przy ekranie, czytanie, film | ostatnie godziny przed snem, wyciszenie |
| Cecha | Szkła pomarańczowe | Szkła czerwone |
|---|---|---|
| Światło niebieskie | zatrzymywane | zatrzymywane |
| Światło zielone | w dużej części zatrzymywane | zatrzymywane niemal w całości |
| Odbiór kolorów | ciepły, ale czytelny | niemal jednobarwny |
| Kiedy sprawdzają się najlepiej | wieczór przy ekranie, czytanie, film | ostatnie godziny przed snem, wyciszenie |
Można korzystać z obu rozwiązań. Pomarańczowe szkła sprawdzą się po zmroku, gdy jeszcze pracujemy lub oglądamy film. Czerwone warto wybrać na ostatnią część wieczoru, gdy zależy nam na jak najmocniejszym ograniczeniu światła.
Co mówią badania o okularach na wieczór?
Większość badań dotyczy szkieł bursztynowych blokujących światło niebieskie. Czerwone szkła zatrzymują zwykle co najmniej ten sam zakres fal, dlatego można zakładać podobny mechanizm działania, choć w badaniach snu sprawdzano dotąd głównie szkła bursztynowe.
Kimberly Burkhart i James Phelps losowo przydzielili 20 dorosłych do dwóch grup. Jedna przez dwa tygodnie zakładała okulary z bursztynowymi szkłami na 3 godziny przed snem, druga okulary z żółtymi szkłami blokującymi tylko promieniowanie UV. Pod koniec badania grupa z bursztynowymi szkłami oceniała jakość snu i nastrój istotnie lepiej niż grupa kontrolna (Chronobiology International, 2009).
Zespół Ariego Shechtera z Columbia University sprawdził okulary bursztynowe u 14 osób z objawami bezsenności. Uczestnicy nosili je przez 2 godziny przed snem przez siedem kolejnych nocy, a po czterech tygodniach przerwy przez tyle samo nocy okulary z przezroczystymi szkłami. Po bursztynowych szkłach spali średnio o około 30 minut dłużej i lepiej oceniali swój sen (Journal of Psychiatric Research, 2018).
Wyniki są obiecujące zwłaszcza u osób, które mają problemy z zasypianiem. Ograniczenie krótkofalowego światła wieczorem może ułatwiać zasypianie, choć efekt zależy od osoby i od jakości filtra.
Kiedy zakładać czerwone okulary, aby wspierać lepszy sen?
Najlepiej na 2–3 godziny przed planowaną porą snu i nosić je aż do zgaszenia światła. Liczy się regularność. Okulary zakładane codziennie o podobnej porze pomagają utrzymać stały wieczorny rytm.
Czerwone okulary sprawdzają się szczególnie w takich sytuacjach:
- Wieczorna praca lub nauka przy komputerze.
- Oglądanie seriali i przeglądanie telefonu w łóżku.
- Powrót do domu po późnej zmianie, gdy trzeba szybko się wyciszyć.
- Mieszkanie z jasnym, białym oświetleniem LED, którego nie da się wymienić.
O czym pamiętać w okularach z czerwonymi soczewkami?
Czerwony filtr mocno zmienia odbiór barw, dlatego okulary nocne są przeznaczone do noszenia w domu. Nie należy prowadzić w nich samochodu, zwłaszcza po zmroku, ponieważ utrudniają rozpoznawanie kolorów sygnalizacji świetlnej.
Na czas zadań, przy których liczy się wierne odwzorowanie kolorów, na przykład obróbki zdjęć, lepiej sięgnąć po szkła pomarańczowe albo okulary dzienne. Rano i w ciągu dnia okulary nocne trzeba zdjąć. Jasne światło dzienne jest wtedy organizmowi potrzebne do utrzymania prawidłowego rytmu.
Okulary mogą wspierać higienę snu, ale nie zastępują leczenia. Jeśli problemy z zasypianiem trwają tygodniami, warto skonsultować się z lekarzem.
Czym różnią się czerwone okulary przeciwsłoneczne od okularów z filtrem?
Czerwone okulary przeciwsłoneczne to modowy trend, który regularnie wraca w kolekcjach damskich i męskich. Ich czerwony odcień ma przede wszystkim dawać efekt wizualny. Sam kolor szkła modowego nie mówi jednak, ile światła niebieskiego zatrzymuje. Producenci okularów przeciwsłonecznych podają zwykle kategorię filtra i ochronę UV, a nie dane o przepuszczalności w paśmie 400–500 nm.
Deklaracja UV400 oznacza blokowanie fal o długości do 400 nm, czyli promieniowania UVA i UVB, a także UVC, które i tak w całości pochłania atmosfera. W słoneczny dzień takie szkła ograniczają ekspozycję oczu na promieniowanie UV. Do wieczornego wyciszenia potrzebny jest jednak filtr działający w paśmie światła widzialnego.
Okulary nocne z czerwonymi szkłami nie zastępują więc okularów przeciwsłonecznych, a czerwone okulary przeciwsłoneczne nie zastępują okularów na noc.
Jak wybrać okulary z czerwonymi szkłami?
Przed zakupem sprawdź kilka parametrów.
- Deklarowany zakres filtracji. Producent powinien podać, ile procent światła blokują szkła i w jakim zakresie długości fal. Najlepiej, gdy jest to 100% w paśmie 400–500 nm.
- Wykres lub raport pomiarów. Dane z pomiaru transmisji soczewek są bardziej wiarygodne niż ogólne hasła reklamowe.
- Ochrona UV. Warto, aby szkła miały deklarowaną pełną ochronę przed UV, na przykład oznaczenie UV400.
- Materiał oprawki. Lekkie tworzywa, takie jak TR90, mniej obciążają nos i uszy podczas długiego noszenia.
- Powłoka antyrefleksyjna. Redukuje odblaski od ekranu i lamp.
- Możliwość korekcji. Osoby z wadą wzroku mogą zamówić szkła z filtrem i własną korekcją zamiast zakładać dwie pary okularów.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy okulary z czerwonymi szkłami pomagają zasnąć?
Mogą ułatwiać zasypianie. Ograniczają światło niebieskie i dużą część zielonego, które po zmroku hamują wydzielanie melatoniny. W badaniach okulary z bursztynowymi szkłami noszone 2–3 godziny przed snem wiązały się z dłuższym i lepiej ocenianym snem, zwłaszcza u osób z problemami z zasypianiem. To wsparcie higieny snu, a nie lek na bezsenność.
Czy czerwone okulary można nosić przez cały dzień?
Nie. Okulary z czerwonymi szkłami są przeznaczone na wieczór. W ciągu dnia organizm potrzebuje jasnego światła, które wspiera czujność i prawidłowy rytm dobowy. Do pracy przy ekranie w dzień służą okulary dzienne z przezroczystymi szkłami.
Czy w okularach z czerwonymi szkłami można prowadzić samochód?
Nie. Czerwony filtr utrudnia rozpoznawanie kolorów, w tym kolorów sygnalizacji świetlnej, i wyraźnie przyciemnia obraz. Okulary nocne należy nosić w domu.
Czy czerwone szkła są lepsze od pomarańczowych?
Czerwone szkła filtrują zwykle jeszcze mocniej, ponieważ zatrzymują także tę część zieleni, którą przepuszczają szkła pomarańczowe. Pomarańczowe zostawiają za to bardziej naturalny odbiór kolorów. Wybór zależy od tego, co robisz wieczorem. Do pracy i czytania wystarczą pomarańczowe, a na ostatnie godziny przed snem lepiej sprawdzą się czerwone.
Czy okulary z czerwonymi szkłami mogą mieć korekcję?
Tak. Model Milan Night można zamówić z soczewkami korekcyjnymi jednoogniskowymi za dopłatą 349 zł. Szkła łączą wtedy filtr z korekcją wady wzroku, więc nie trzeba zakładać dwóch par okularów. Okulary ze szkłami korekcyjnymi wykonywanymi na zamówienie nie podlegają zwrotowi.